Strona 3 z 5
Obserwatorium astronomiczne Archenhold w Berlinie należy do najbardziej znanych na świecie. W ramach obchodów Roku Kopernikowskiego zorganizowano tu szereg wykładów i odczytów popularno-naukowych o życiu i działalności wielkiego polskiego astronoma. Na zdjęciu kolejna grupa zwiedzających w hallu wejściowym obserwatorium. Urządzono tu wystawę ilustrujacą wielkie odkrycia w astronomii.
W Toruniu, w kamienicy, w której mieszkał Mikołaj Kopernik, czynna jest stała ekspozycja poswięcona Wielkiemu Astronomowi., zorganizowana przez Muzeum Okręgowe. Zwiedzającym, poznania epoki kopernikowskiej ułatwiają także stroje toruńskich mieszczan z tego okresu. Na zdjęciu uczennnice Toruńskiego Technikum Odzieżowego w stylowych strojach własnoręcznie wykonanych, w stylowym wnętrzu kamieniczki Kopernika.
Pochód młodzieży w strojach historycznych podczas inauguracji uroczystości kopernikowskich w Toruniu.
Dla uczczenia 500 rocznicy urodzin wielkiego uczonego Mikołaja Kopernika, otwarta został w stolicy NRD wystawa polskiej książki naukowej.
Z inicjatywy Kujawsko-Pomorskiego Towarzystwa Kulturalnego oraz Stowarzyszenia Społeczno-Kulturalnego "Pojezierze" wybity został medal upamiętniający 500 rocznicę urodzin Mikołaja Kopernika. Autorem projektu była artysta plastyk Barbara Romańczuk. Na rewersie napis "Społeczny Ruch Kulturalny Warmii, Mazur, Kujaw i Pomorze w hołdzie Kopernikowi".
Widok na wieś Koperniki - miejsce rodowe przodków Mikołaja Kopernika.
Interesyjącym akcentem plastycznym przed wejściem do budynku Planetarium w Olsztynie była kompozycja Stefana Knappa, malarza polskiego pochodzenia zamieszkałego w Anglii.
Zamek kopernikowski w Olsztynie od 1945 roku jest siedzibą Muzeum Mazurskiego, który dysponuje bogatymi zbiorami z zakresu archeologii, historii, sztuki, piśmiennictwa i przyrody. Odrębny dział stanowią pamiątki po Mikołaju Koperniku, prezentowane w dawnej komnacie wielkiego astronoma i w zamkowym krużganku. Na zdjęciu dzieło "Missale Romanum" wystawione w sali Mikołaja Kopernika.
Dom Mikołaja Kopernika.
550. rocznica urodzin Mikołaja Kopernika – medal upamiętniajacy wszechstronnie uzdolnionego polskiego uczonego.
Autorem projektu medalu jest Robert Kotowicz. Średnica - 30 mm, masa – 12 g.
Awers jubileuszowego medalu przedstawia arystyczną kompozycję kuli ziemskiej oraz różnych symboli naukowych, m. in. Atomu czy mikroskopu. W dolnej części widnieje napis: „Polska Światu”.
Na rewersie numizmatu w centralnej części, ukazany jest portret Mikołaja Kopernika (inspirowany XVI-wiecznym portretem astronoma) wraz ze stylizowanym układem słonecznym – Słońcem oraz planetami. W otoku umieszczony jest napis: „550. Rocznica urodzin Mikołaja Kopernika 1473-1543”.
Przedstawiony w pracy układ heliocentryczny był zaprzeczeniem ogólnie przyjętych przez Kościół oraz cały zachodni świat poglądów na temat Ziemi i wszechświata.
Kopernik zanegował w niej powszechnie znany i akceptowany układ geocentryczny Ptolemeusza, według którego Ziemia stanowi centrum wszechświata, zaś pozostałe planety, Słońce, Księżyc i inne ciała niebieskie kręcą się wokół niej. W swoim dziele udowadniał, że w środku wszechświata znajduje się Słońce, zaś Ziemia i inne planety poruszają się wokół niego po okręgach.
Rok Kopernikowski 1973 na etykietach zapałczanych.
Medal pamiątkowy z okazji 500-lecia urodzin Mikołaja Kopernika (1473–1973)
Materiał: Brąz patynowany
Wymiary 86x84 mm, waga 334 g
Autor projektu: Barbara Lis-Romańczuk
Rok wybicia: 1973
Medal Mennicy Państwowej
Awers: Centralna kompozycja przedstawia stylizowane Słońce z promieniami i unoszący się ponad nim księżyc – symboliczne odniesienie do heliocentrycznego systemu Kopernika (oba symbole nawiązujące do przełomowego dzieła Kopernika o ruchu ciał niebieskich). W otoku napis: „PIĘĆSETNA ROCZNICA URODZIN MIKOŁAJA KOPERNIKA”. Delikatne reliefy i klasyczny styl medalu podkreślają jego uroczysty charakter.
Rewers: Podzielony na cztery segmenty, przedstawia miasta związane z życiem i działalnością Kopernika:
Frombork: gotycka katedra – miejsce pracy i spoczynku astronoma.
Braniewo: w herbie Braniewa widnieje zielone drzewo — najczęściej interpretowane jako dąb lub drzewo życia, symbolizujące siłę, trwałość i odrodzenie. Braniewo to nie tylko punkt na mapie, ale miejsce, gdzie Kopernik negocjował, doradzał i współtworzył politykę Warmii.
Pieniężno: krzyż z kluczem – symbol duchowości i kapituły (mogą reprezentować duchowość lub rolę miasta jako siedziby kapituły). Pieniężno (dawniej Melzak) ma bardzo ciekawy związek z Mikołajem Kopernikiem. W latach 1516–1519 Kopernik pełnił funkcję administratora dóbr wspólnych kapituły warmińskiej. Symbolika herbu Pieniężna: złoty klucz i srebrny miecz są skrzyżowane na błękitnym tle — to atrybuty św. Piotra i św. Pawła, patronów miejscowego kościoła parafialnego.
Orneta: fantazyjny smok– element heraldyczny (być może symbol ochronny lub nawiązanie do miejskiego herbu). Orneta ma całkiem ciekawy związek z Mikołajem Kopernikiem. Miasto leży na tzw. Szlaku Kopernikowskim, czyli trasie, którą wielki astronom przemierzał podczas swoich podróży służbowych po Warmii. Co więcej: udokumentowana wizyta Kopernika w Ornecie miała miejsce w sierpniu 1538 roku, kiedy towarzyszył nowo wybranemu biskupowi warmińskiemu Janowi Dantyszkowi w objazdach dóbr kościelnych.
W centrum znajdują się liczby „1473” i „1973”, odniesienie do jubileuszu 500-lecia. Styl graficzny rewersu jest bardziej nowoczesny, geometryczny, nadający kompozycji artystyczną świeżość.
Mikołaj Kopernik / UMK Toruń - J. Stasiński, dedykowane pudełko, wymiary 98x97 mm
Nicolaus Copernicus - wydany przez Centrum Promocji i Informacji UMK, Grzegorz Maślewski, Mennica, 70 mm, nakład 200 szt z błędną datą urodzin. Wg literatury nakład został zniszczony.
Medal pamiątkowy: Nicolaus Copernicus – Veritas in omnibus quaerenda est
Projekt: Grzegorz Maślewski
Rok wybicia: 2013
Materiał: brąz
Forma: medal dwustronny, klasyczny
Nakład 200 szt z błędną datą urodzin.
Awers – Portret Kopernika i historia błędu
Centralny motyw: Profilowy relief Mikołaja Kopernika, ukazany z powagą i skupieniem, w stylu renesansowym. Twarz zwrócona ku przyszłości, jakby w akcie duchowego wglądu.
Na medalu THORUNENSIS 1475 – 1543 – błędna data urodzenia, która powinna brzmieć 1473. Ten błąd, choć pozornie drobny, podważa historyczną dokładność i przypomina o konieczności czujności w przekazie edukacyjnym.
Dolny łuk: NICOLAUS COPERNICUS – łacińska forma imienia uczonego.
Według dostępnych informacji, egzemplarze z błędną datą zostały wycofane lub zniszczone, co czyni medal unikatowym — świadectwem procesu korekty, czujności historycznej i wartości dokumentacyjnej. Może być traktowany jako artefakt edukacyjny, przypominający, że nawet w upamiętnianiu prawdy mogą zdarzyć się pomyłki, które same w sobie stają się lekcją.
Rewers – Veritas in omnibus quaerenda est
Kompozycja: Centralny wypukły dysk otoczony pierścieniem stylizowanych płomieni — dynamicznych, rytmicznych, przypominających promienie słoneczne lub ogień poznania.
Inskrypcja: VERITAS IN OMNIBUS QUAERENDA EST – „Prawda musi być poszukiwana we wszystkim.” To motto stanowi duchowe i epistemologiczne przesłanie medalu — echo kopernikańskiego aktu odwagi intelektualnej.
Symbolika:
Płomienie jako metafora światła poznania, duchowego przebudzenia i nieustannego ruchu ku prawdzie.
Dysk centralny jako jądro prawdy, centrum duchowe, wokół którego krąży energia poznania.
Ten medal, wybity w 2013 roku według projektu Grzegorza Maślewskiego, łączy w sobie portret Mikołaja Kopernika – toruńskiego wizjonera, który przesunął granice poznania – z duchowym przesłaniem o nieustannym poszukiwaniu prawdy. Egzemplarz z błędną datą urodzin (1475 zamiast 1473), choć wycofany z obiegu, stanowi dziś unikatowe świadectwo procesu korekty i wartości dokumentacyjnej. Płomienie na rewersie nie tylko przypominają promienie słoneczne, ale też symbolizują ogień intuicji, który prowadzi ku odkryciom. W czasach zamętu i dezinformacji, przesłanie Kopernika pozostaje aktualne: prawda nie jest dana – musi być odnajdywana w każdym wymiarze życia.
W epoce Kopernika prawda wymagała odwagi wobec dogmatu. Dziś wymaga odwagi wobec algorytmu. Wtedy była ryzykiem samotnego myślenia. Dziś jest ryzykiem bycia niepopularnym. Ale zawsze — i wtedy, i teraz — prawda musi być poszukiwana we wszystkim: w nauce, w relacjach, w historii, w duchowości, w sztuce. Nawet w błędach. Nawet w medalach.
Kopernik nie tylko przesunął Słońce do centrum układu planetarnego. Przesunął też centrum poznania — z dogmatu ku obserwacji, z tradycji ku doświadczeniu. Jego prawda nie była wygodna. Była samotna, kontrowersyjna, niebezpieczna. Wymagała ciszy, skupienia, odwagi, by myśleć inaczej niż wszyscy.
Dziś — prawda jako akt odwagi wobec systemu. Nie walczymy już z dogmatem kościelnym, lecz z algorytmem, który karmi nas tym, co chcemy słyszeć. Prawda nie jest już ukryta w księgach — jest rozproszona w sieci, zagłuszona przez emocje, przez polaryzację, przez szybkość. Szukanie prawdy to dziś ryzyko bycia niepopularnym, wyjścia poza bańkę, poza nurt, poza kliknięcie.
W relacjach — prawda to nie tylko szczerość. To zdolność widzenia drugiego człowieka takim, jakim jest, nie takim, jakim chcielibyśmy, by był. To odwaga, by nie udawać, by nie grać. To gotowość do konfrontacji z własnymi iluzjami.
W duchowości — prawda nie jest dogmatem. Jest światłem. Jest obecnością. Jest tym, co pozostaje, gdy znikają słowa. Duchowe szukanie prawdy to nie tylko modlitwa czy medytacja, ale też praktyka uczciwości, empatii, przejrzystości.
Ten medal z błędną datą urodzin Kopernika nie jest pomyłką do ukrycia. Jest artefaktem, który mówi: prawda wymaga korekty. Jest świadectwem, że nawet w upamiętnianiu prawdy można się pomylić — i że warto to zauważyć, nazwać, włączyć w opowieść. Bo prawda nie jest perfekcją. Jest procesem. Jest drogą.
Medal pamiątkowy: Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu – projekt J. Stasiński.
Historia medalu jest bardzo ciekawa. Orest Paszkowycz w swojej flagowej książce o kopernikaliach lokuje ten medal w roku 1973.
Ale chyba nie jest to możliwe, gdyż medale Stasińskiego z '73 numerowane są OPUS-em 57x - 62x, a ten medal, to OPUS 1043, co lokuje go w roku 1980. Medal na pewno zamawiany był przez Uniwersytet Kopernika w Toruniu, a skoro jest to rok 1980, to musiała to być 35 rocznica założenia uniwersytetu.
Awers: Portret Mikołaja Kopernika w klasycznym profilu, osadzony w formie zaokrąglonego rombu. Twarz skupiona, szlachetna, z wyraźnym modelunkiem szat, przywołuje obraz uczonego w chwili kontemplacji kosmosu. Napis „MIKOŁAJ KOPERNIK” podkreśla uniwersalność jego dziedzictwa — bez dat, bez granic, ponadczasowo.
Rewers: Centralny motyw rozbłysku słonecznego — dynamiczne promienie rozchodzące się z jednego punktu, jak idea heliocentryzmu, która rozświetliła mroki średniowiecznego myślenia. Napis okalający: „UNIWERSYTET MIKOŁAJA KOPERNIKA W TORUNIU” — instytucja, która kontynuuje misję poznania, dialogu i duchowej odwagi. Forma nieregularna, organiczna, jakby wyrzeźbiona przez czas i światło.
Autor: J. Stasiński — medalier, który łączy klasyczną formę z nowoczesną ekspresją. Jego projekt oddaje nie tylko hołd Kopernikowi, ale też wizję uniwersytetu jako miejsca, gdzie nauka spotyka się z duchowością.
Symbolika: Medal jako całość stanowi pomost między przeszłością a przyszłością — między rewolucją myślenia a współczesnym światłem wiedzy. Promienie słońca to nie tylko układ planetarny, ale też metafora rozchodzącej się prawdy, odwagi i partnerstwa w poznaniu.
Przesłanie medalu Kopernika w XXI wieku – światło odwagi i partnerstwa.
W dzisiejszym świecie, pełnym dezinformacji i lęku przed zmianą, profil Kopernika staje się symbolem odwagi myślenia niezależnego. To twarz człowieka, który odważył się spojrzeć w niebo inaczej — nie dla sławy, lecz dla prawdy. Współczesny przekaz?
„Nie bój się myśleć inaczej. Prawda może być rewolucyjna, ale zawsze potrzebna.”
Promienie słońca to dziś nie tylko metafora wiedzy, ale też nadziei, współpracy i globalnego dialogu. Uniwersytet jako instytucja nie tylko kształci, ale też łączy ludzi ponad granicami, kulturami, ideologiami.
„Wiedza to światło, które nie zna granic. Partnerstwo to nowa orbita ludzkości.”
W epoce cyfrowej, gdzie wszystko jest algorytmiczne, ta forma przypomina, że prawdziwa mądrość jest żywa, niedoskonała, ludzka.
„Nie szukaj doskonałości – szukaj sensu.”
W czasach kryzysu klimatycznego, wojen, duchowego zagubienia — ten medal może być znakiem powrotu do źródeł: do odwagi myślenia, do światła wiedzy, do duchowego partnerstwa. Kopernik nie tylko przesunął Ziemię z centrum — on przesunął człowieka ku pokorze wobec wszechświata.
1475 - pierwsze teksty drukowane po polsku (trzy modlitwy: Wierzę w Boga, Ojcze nasz, Zdrowaś Mario). Pierwsza drukowana w Polsce książka: Opus restitutionum (po łacinie);
Układ alfabetyczny narzucił umieszczenie druku polskiego wykonanego przez Kaspra Elyana wśród wytworów oficyn niemieckich i włoskiej (K. Elyan znany jest w Polsce dzięki umieszczeniu w jednym z dzieł, wyd. w r. 1475 pierwszego fragmentu tekstu polskiego).
Pierwszą drukarnię na Dolnym Śląsku założył Kasper Elyan z Głogowa. 9 października 1475 r. wyszło z jego oficyny łacińskie dzieło Statua synodalia episcoporum Vratislaviensium. W tym łacińskim dokumencie zamieszczono polskie teksty modlitw: Ojcze nasz, Zdrowaś Mario i Wierzę w Boga Ojca.
Kasper Straube zapisał się w polskich kronikach jako pierwszy polski drukarz, a Polska jako siódma z kolei rozpoczęła druk książek techniką Gutenberga. Druki Kaspera Straube nie odznaczają się wyjątkowym poziomem typograficznym ani jakością wykonania. Stawiają jednak Polskę wśród tych państw europejskich, które jako pierwsze wdrożyły nową sztukę drukarską.
Pierwszy polski tekst wydrukowany został już w 1475 r. we Wrocławiu. To niezwykle udane dzieło drukarskie (w języku łacińskim), zdecydowało o szybkim już rozpowszechnieniu się druku w Europie.
Medal: 500 lat drukarstwa w Polsce
Średnica: 52 mm
Waga: 67,65 g
Artysta plastyk - projektant: Elżbieta Kryżyńska
Awers: Poziomo dwa walce drukarskie. Na dolnym prostokąt z napisem: 500 LAT/DRUKARSTWA/W POLSCE i wygięta gałązka laurowa.
Rewers: Na tle różnej wielkości prostokątów w środku poziomo napis: POLSKA/RZECZPOSPOLITA/LUDOWA.
Niesygnowany.
Materiał: Tombak patynowany.
Rok wydania: 1974 szt. 104, wznowienie 1977 szt 120 oraz 1978 szt 500.
Wykonawca: Mennica Warszawska.
1476 - Wizyta Kazimierza Jagiellończyka w Prusach Królewskich, rozszerzenie zasięgu prawa polskiego na te tereny;
1477 - Praca (do 1489) nad ołtarzem głównym w Krakowie norymberskiego rzeźbiarza Wita Stwosza;
1478 - Zjednoczenie Pomorza Zachodniego przez księcia Bogusława X. Układ pokojowy między Polską a Brandenburgią. Wojna z Krzyżakami zwana popią (do 1479, złożenie hołdu przez wielkiego mistrza);
1481 - Spisek możnych kijowskich przeciwko Kazimierzowi Jagiellończykowi;
1482 - Najazd Tatarów krymskich na Kijów, spalenie miasta;
1483 - Urodził się Jan Benedykt Solfa (zm. 1564), lekarz, autor dzieł poswięconych chorobom zakaźnym;
1484 - Śmierć w Grodnie królewicza Kazimierza (kanonizowanego w 1602, patrona Litwy). Relikwiarz św. Barbary z katedry w Gnieźnie;
Awers – Przy postaci u dołu herby Korony i Litwy. W otoku napis: + ŚWIĘTY + KAZIMIERZ + 1484-1984
Rewers - Stylizowane lilie na tle gotyckiego krzyż. W otoku napis: + OBROŃCA UCIŚNIONYCH + OJCIEC UBOGICH + CZCICIEL MARYJI
Sygnatura - K.PISKORSKA - na rewersie
Projekt - Katarzyna Piskorska
Technika - Bity ø 60 mm.
Materiał - Tombak patynowany
Wykonanie - Veritas ZZG Częstochowa
14 grudnia 1959 r. Watykan wydał dwa znaczki o identycznym wzorze, upamiętniające 500. rocznicę urodzin św. Kazimierza (1458–1484), patrona Litwy. Seria obejmuje 50-lirowe wartości sjena i 100-lirowe wartości ciemnozielone.
Horyzontalny wzór znaczka zawiera wizerunek św. Kazimierza otoczony inskrypcją „S. Casimirvs, Primarivs Lithvaniae Patronvs, 1458–1958” (St. Casmir, pierwszy patron Litwy). Przedstawiono także fasadę katedry w Wilnie i wieżę Giedymina. „Post Vaticane” pojawia się na dolnej krawędzi znaczka, podobnie jak znaki wartości. Zawiera znak wodny Krzyża Świętego Piotra. Litewski artysta Vytautas Kazimieras Jonynas zaprojektował znaczek, a A. Quieti go wygrawerował.
1485 - Wyprawa Kazimierza Jagiellończyka do Mołdawii. Uznanie przez hospodara mołdawskiego Stefana zwierzchnictwa Polski;
1487 - Najazd Tatarów, zwycięstwo królewicza Jana Olbrachta w bitwie pod Kopystrzyniem. Zawarcie przez Mołdawię układu z Turcją, ograniczającego polskie wpływy;
1488 - Przybycie do Polski niemieckiego humanisty Konrada Celtisa (pozostał do 1491);
1490 - Początek sporu Władysława Jagiellończyka, władcy Czech, z jego młodszym bratem Janem Olbrachtem o koronę węgierską. Monstrancja z Wieliczki;
1491 - Objęcie tronu węgierskiego przez Władysława Jagiellończyka. Najazd Mongołów. Zwycięstwo Polaków w bitwie pod Zasławiem;
1492 - Śmierć Kazimierza Jagiellończyka. Panowanie Aleksandra Jagiellończyka na Litwie, a Jana Olbrachta w Koronie (do 1501). Zerwanie polsko-litewskiej unii personalnej. Przebudowa Collegium Maius w Krakowie (do 1497);
