Strona 4 z 4
Cnota kardynalna Umiarkowanie (Temperanca). co przedstawia rewers oraz inne zdarzenia, które pasują do plakiety temperanca.
Plakietka w swojej kompozycji ukazuje duchową elegancję tej cnoty: umiarkowanie jako wybór prostoty, czystości i wierności sumieniu, nawet w obliczu pokus i presji. Rewers przedstawia scenę z Księgi Daniela 1,15, gdzie młodzieńcy z rodu izraelskiego – w tym Daniel – odmawiają jedzenia królewskich potraw i wybierają dietę warzywną i wodę, by pozostać wiernymi Prawu Bożemu.
Symbolika rewersu
• Daniel i młodzieńcy w Babilonie to obraz umiarkowania jako świadomego wyboru – nie z braku, lecz z przekonania. Ich postawa to duchowa czystość, która nie potrzebuje zewnętrznego przepychu.
• Scena wspólnoty, muzyki, dzielenia się – to nie asceza w izolacji, lecz umiarkowanie jako harmonia, wspólnota, radość prostoty.
• Dzban i misa w rękach kobiety w awersie to gest równowagi – nie wylewa, nie zatrzymuje, lecz dzieli z umiarem.
Materiał – tombak patynowany
Technika – odlew ciśnieniowy
Wymiary – 75x88 mm
Waga 270 gr
Grubość – 7 mm
Autor - E.VAZ
Plakietę wydano w 1982 r w Portugalii w GRAVARTE
Numerowane 84 /1000, sygnowane
Jezus kuszony na pustyni (Mt 4,1–11)
Gdy Szatan kusi Go chlebem, władzą, cudami – Pan Jezus odmawia. To umiarkowanie jako panowanie nad pragnieniami, jako wierność misji ponad pokusę.
Medal dla cnoty Umiarkowania (Temperantia), przedstawiający Pana Jezusa kuszonego na pustyni według Mt 4,1–11. Pan Jezus siedzi wśród skał, spokojny, skupiony, z ręką opartą o kamień, który mógłby stać się chlebem — ale nie musi. To obraz panowania nad pragnieniem, wierności misji ponad pokusę w scenie, która w tradycji chrześcijańskiej stała się ikoną cnoty umiarkowania, wewnętrznej wolności i panowania nad sobą. Kompozycja utrzymana jest w płytkim, wyrazistym reliefie, który podkreśla surowość i skupienie tej chwili.
W centrum medalu siedzi Pan Jezus, ukazany frontalnie, z nimbem wokół głowy. Jego twarz jest spokojna, ale pełna wewnętrznej determinacji. Prawą rękę unosi w geście odmowy — to gest, który zatrzymuje pokusę, odrzuca łatwą drogę, wybiera wierność. Lewa ręka spoczywa na kolanie, co nadaje postaci stabilność i zakorzenienie. U stóp Pana Jezusa leży kamień — symbol pokusy przemiany kamieni w chleb, ale także znak, że prawdziwa siła nie polega na spektakularnych czynach, lecz na wierności.
Medal ukazuje umiarkowanie nie jako rezygnację, lecz jako siłę panowania nad sobą, zdolność do odmowy, która otwiera drogę do wolności. Pan Jezus nie walczy tu z zewnętrznym przeciwnikiem — walka toczy się w sercu, a zwycięstwo jest ciche, ale absolutne.
Ikona przedstawia Pana Jezusa w chwili kuszenia na pustyni, ukazanego w tradycji ikonograficznej, która łączy prostotę formy z głęboką teologią. Tło wykonane w złocie otwiera scenę ku wieczności, podkreślając, że walka, którą Pan Jezus toczy, nie jest jedynie epizodem historycznym, lecz wzorem duchowej drogi każdego człowieka. Stylizowane wzgórza tworzą surowy krajobraz pustyni — przestrzeń ciszy, prób i oczyszczenia.
W centrum ikony siedzi Pan Chrystus, z nimbem wokół głowy, ubrany w czerwoną tunikę i ciemny płaszcz. Jego postawa jest spokojna, zakorzeniona, pełna wewnętrznej siły. Prawą rękę unosi w geście odmowy i błogosławieństwa zarazem — to gest, który odrzuca pokusę i jednocześnie potwierdza wierność Ojcu. Lewa ręka spoczywa na kolanie, co podkreśla równowagę i opanowanie. U Jego stóp leży kamień, symbol pokusy przemiany kamieni w chleb, ale także znak, że prawdziwa moc nie polega na spektakularnych czynach, lecz na panowaniu nad sobą.
Inskrypcje „UMIARKOWANIE”, „JEZUS KUSZONY NA PUSTYNI” oraz odniesienie do Ewangelii według Mateusza wskazują na teologiczny sens przedstawienia: umiarkowanie nie jest rezygnacją, lecz świadomym wyborem dobra, zdolnością do odmowy, która chroni wolność serca. Ikona ukazuje Pana Jezusa jako Tego, który zwycięża nie siłą, lecz wiernością, nie przemocą, lecz spokojem, nie spektaklem, lecz milczącą wytrwałością.
Całość kompozycji jest statyczna, ale pełna duchowego napięcia. Ikona staje się obrazem wewnętrznej walki, w której człowiek uczy się panować nad pragnieniami, aby pozostać wiernym temu, co prawdziwe. W tym sensie jest to ikona umiarkowania — cnoty, która nie tłumi, lecz porządkuje; nie ogranicza, lecz wyzwala.
Rut zbierająca kłosy (Rut 2)
Rut nie żąda, nie narzeka – zbiera to, co zostaje po żniwiarzach. Jej umiarkowanie to pokora, która prowadzi do błogosławieństwa. To prostota, która nie wyklucza godności.
To obraz Umiarkowania jako Pokory: Rut pochylona nad ziemią, zbierająca kłosy pozostawione przez żniwiarzy. Nie żąda, nie narzeka — jej gest jest cichy, ale pełen godności. To prostota, która nie poniża, lecz otwiera drogę do błogosławieństwa.
Relief nie przedstawia heroizmu ani dramatycznych gestów — jego siła tkwi w codzienności. Rut nie wykonuje czynu spektakularnego, lecz wiernego; nie walczy, lecz trwa; nie zdobywa, lecz zbiera. Właśnie w tej zwyczajności objawia się sens umiarkowania: cnota, która porządkuje pragnienia, uczy cierpliwości i pozwala człowiekowi żyć w zgodzie z rytmem dobra.
Medal ukazuje Rut jako wzór człowieka, który nie szuka wielkości, lecz wierności; który nie goni za tym, co spektakularne, lecz pielęgnuje to, co trwałe. W ten sposób staje się ikoną umiarkowania — cnoty, która nie tłumi, lecz prowadzi ku wolności i wewnętrznemu ładowi.
Ikona przedstawia biblijną Rut w chwili zbierania kłosów na polu Booza, ukazaną w duchu tradycji ikonograficznej, która łączy prostotę codziennego gestu z głęboką teologią cnoty umiarkowania. Złote tło otwiera scenę ku wieczności, podkreślając, że jej pokorna praca nie jest jedynie epizodem z przeszłości, lecz obrazem postawy, która prowadzi do wewnętrznego ładu i wierności.
W centrum ikony Rut klęczy na polu, pochylona nad ziemią, z rękami wyciągniętymi ku kłosom. Jej szata w odcieniach błękitu i czerwieni oraz nimb wokół głowy podkreślają godność, która rodzi się nie z pozycji społecznej, lecz z serca wiernego i pracowitego. Jej gest jest cichy, skupiony, pełen pokory — to praca, która nie szuka uznania, lecz jest wyrazem wierności wobec Boga i ludzi.
W tle widoczne są dwie postacie rozmawiające na polu — delikatne odniesienie do Booza i jego pracowników, które osadza scenę w kontekście biblijnym, ale nie odciąga uwagi od głównej bohaterki. Stylizowane wzgórza i kłosy z prawej strony tworzą ramę, która podkreśla rytm pracy i obfitość ziemi.
Inskrypcje „TEMPERANTIA”, „RUT 2” oraz „RUT ZBIERAJĄCA KŁOSY” wskazują na teologiczny sens przedstawienia: umiarkowanie nie jest ograniczeniem, lecz harmonią — zdolnością do życia w prostocie, do przyjmowania tego, co dane, i do wiernego trwania w codziennych obowiązkach. Ikona ukazuje Rut jako wzór człowieka, który nie szuka wielkości, lecz dobroci; który nie goni za tym, co spektakularne, lecz pielęgnuje to, co trwałe.
Paweł o owocach Ducha (Ga 5,22–23)
Wśród owoców Ducha wymienia „powściągliwość” – umiarkowanie jako dar duchowy, nie tylko moralny. To cnota, która chroni przed skrajnościami i prowadzi do pokoju.
To obraz Umiarkowania jako Daru Ducha: Święty Paweł z uniesioną ręką, z której wypływają symbole owoców Ducha — miłość, radość, pokój, cierpliwość, dobroć, łagodność, wierność, powściągliwość. Nie jako moralna dyscyplina, lecz jako duchowa harmonia. Powściągliwość nie tłumi, lecz chroni przed skrajnością. Prowadzi do pokoju.
W centrum medalu widnieje Paweł, ukazany frontalnie, z nimbem wokół głowy. Jego twarz jest surowa, skupiona, pełna wewnętrznej pewności człowieka, który mówi nie z siebie, lecz z natchnienia. W lewej ręce trzyma księgę — symbol nauczania apostolskiego, a także świadectwo, że umiarkowanie nie jest jedynie praktyką moralną, lecz owocem działania Ducha. Prawą rękę unosi w geście nauczania, jakby zatrzymany w momencie, gdy wylicza: „miłość, radość, pokój, cierpliwość, dobroć, wierność, łagodność, opanowanie”.
Po lewej stronie reliefu znajduje się gałąź z liśćmi i owocami — subtelny, ale wymowny symbol. To wizualizacja Pawłowego obrazu: cnota nie jest abstrakcją, lecz owocem, który dojrzewa w człowieku prowadzonym przez Ducha. Gałąź wyrasta jakby z samej przestrzeni medalu, łącząc nauczanie Apostoła z życiem, które ma z niego wypływać.
Ikona przedstawia św. Pawła jako apostoła, który nie tylko głosi słowo, lecz ukazuje jego duchowy owoc. Złote tło otwiera scenę ku wieczności, podkreślając, że jego nauczanie o owocach Ducha nie jest jedynie fragmentem listu, lecz drogą życia, która dojrzewa w każdym pokoleniu. Kompozycja utrzymana jest w klasycznej tradycji ikon, gdzie prostota formy łączy się z głęboką teologią.
W centrum ikony Paweł stoi frontalnie, z nimbem wokół głowy. Jego twarz jest skupiona, pełna wewnętrznej powagi człowieka, który mówi z autorytetem otrzymanym, a nie własnym. W prawej ręce trzyma księgę — znak apostolskiego nauczania, świadectwo, że słowo, które głosi, jest zakorzenione w Objawieniu. Lewą ręką unosi gałąź z owocami, która staje się wizualnym komentarzem do jego słów z Listu do Galatów: cnota nie jest abstrakcją, lecz owocem, który dojrzewa w człowieku prowadzonym przez Ducha.
Gałąź jest prosta, ale pełna życia — symbol harmonii, łagodności i opanowania, które Paweł wymienia jako owoce Ducha. Jej obecność w ikonie podkreśla, że umiarkowanie nie jest ograniczeniem, lecz dojrzałością; nie tłumieniem, lecz uporządkowaniem serca.
To obraz Umiarkowania jako Daru Ducha: Paweł z uniesioną ręką, z której wyrasta gałąź z owocami — widzialny znak niewidzialnego działania Ducha. Jego twarz skupiona, pełna pokoju. Księga przy sercu, gest błogosławieństwa — to nie nakaz, lecz zaproszenie do duchowej harmonii.
Marta i Maria (Łk 10,38–42)
Maria wybiera „lepszą cząstkę” – słuchanie Pana Jezusa. Umiarkowanie jako wybór tego, co naprawdę ważne, ponad aktywizm i rozproszenie.
To obraz duchowego napięcia między aktywizmem a kontemplacją: Maria siedzi u stóp Pana Jezusa, zasłuchana, spokojna. Marta w tle — zatroskana, zajęta. Pan Jezus nie gani Marty, ale wskazuje, że Maria „wybrała lepszą cząstkę” — umiarkowanie jako rozeznanie, co naprawdę ważne.
W centrum medalu siedzi Pan Jezus, ukazany frontalnie, z nimbem wokół głowy. Jego prawa ręka uniesiona jest w geście nauczania, a lewa spoczywa spokojnie — to postawa Mistrza, który nie ocenia, lecz prowadzi. Jego obecność jest osią całej sceny, punktem, wokół którego rozgrywa się napięcie między aktywnością a kontemplacją.
Po lewej stronie klęczy Maria, pochylona ku Panu Jezusowi, zasłuchana, skupiona. Jej postawa jest cicha, ale pełna intensywności — to obraz serca, które wybiera „lepszą cząstkę”. Po prawej stronie stoi Marta, w geście rozmowy lub lekkiego zatroskania. Jej sylwetka jest bardziej dynamiczna, jakby zatrzymana w ruchu, w którym troska o służbę miesza się z pragnieniem bycia blisko.
Medal ukazuje umiarkowanie jako harmonię serca: nie rezygnację z działania, lecz właściwe jego uporządkowanie; nie ucieczkę od obowiązków, lecz zdolność, by w ich środku znaleźć czas na słowo, które daje życie.
Ikona przedstawia scenę z Ewangelii według św. Łukasza (Łk 10,38–42), w której Pan Jezus odwiedza dom Marty i Marii. Ujęta w stylu bizantyjskim, kompozycja łączy prostotę formy z głęboką teologią cnoty umiarkowania. Złote tło otwiera scenę ku wieczności, podkreślając, że napięcie między działaniem a słuchaniem nie jest jedynie domowym epizodem, lecz duchową lekcją dla każdego pokolenia.
W centrum ikony siedzi Pan Jezus, z nimbem wokół głowy, ubrany w czerwony chiton i ciemnoniebieski płaszcz. Jego prawa ręka uniesiona jest w geście nauczania — to gest, który nie tylko przekazuje słowo, lecz porządkuje serce. Lewa ręka spoczywa na kolanie, co nadaje postaci stabilność i zakorzenienie. Jego twarz jest spokojna, skupiona, pełna łagodnej mądrości.
Po lewej stronie klęczy Maria, zasłuchana, z twarzą pełną pokoju. Jej szata w odcieniach błękitu, a nimb wokół głowy podkreślają duchową głębię jej wyboru. Jej postawa jest cicha, ale intensywna — to obraz serca, które wybiera „lepszą cząstkę”.
Za Marią stoi Marta, w czerwonej szacie, z nimbem i gestem wyrażającym troskę. Jej twarz jest skupiona, lekko zatroskana — to obraz działania, które pragnie służyć, ale potrzebuje uporządkowania. Jej obecność w ikonie nie jest przeciwstawiona Marii, lecz dopełnia ją — pokazuje, że umiarkowanie nie polega na rezygnacji z działania, lecz na jego właściwym uporządkowaniu.
Ikona nie ocenia, lecz prowadzi — ukazuje, że obie siostry są blisko pana Jezusa, ale tylko jedna zatrzymała się, by Go naprawdę usłyszeć.
Inne wydarzenia pasujące do plakietki Umiarkowanie - Temperantia we współczesnym świecie:
Medal - Związek kynologiczny
Polski Związek Kynologiczny Oddział Kielce, choć formalnie nie promuje cnót wprost, może być symbolicznym nośnikiem umiarkowania (temperancji).
Dlaczego kynologia może reprezentować umiarkowanie?
1. Pies jako symbol opanowania i równowagi
• W ikonografii pies często symbolizuje wierność, czujność, lojalność, ale też opanowanie — zwłaszcza gdy przedstawiony jest w pozycji leżącej, spokojnej, jak na medalu.
• Bulldog z medalu to rasa znana z siły, ale też z powściągliwości — nie jest impulsywny, lecz zrównoważony, cierpliwy, wytrwały.
2. Hodowla jako praktyka umiarkowania
• Hodowla psów wymaga cierpliwości, samodyscypliny, wyważenia decyzji, czyli cnót bliskich temperancji.
• Dobry hodowca nie kieruje się emocją, lecz rozsądkiem i etyką — to właśnie umiarkowanie w działaniu.
3. Związek jako instytucja regulująca
• Związek Kynologiczny ustala normy, granice, zasady — czyli wprowadza miarę i równowagę w świecie pasji, emocji i ambicji hodowców.
• Oddział lokalny (jak Kielce) może być symbolem umiarkowanego działania w skali mikro — nie dla sławy, lecz dla harmonii.
Medal PZK Kielce – Umiarkowanie w Ciele i Duchu Pies leżący, spokojny, czujny. Symbol wierności, opanowania i powściągliwości. Związek Kynologiczny jako instytucja miary, granic i etyki hodowlanej. „Wierność w ciszy, siła w spokoju” – motto temperancji. Cnota umiarkowania objawia się w cierpliwości, wierności i harmonii między instynktem a rozumem.
Związek Kynologiczny w Polsce Oddział w Kielcach, żeliwo, 72 mm
Medal - Uzdrowisko Nałęczów
Medal z Nałęczowa, upamiętniający 175-lecie uzdrowiska, to doskonały kandydat do cyklu Umiarkowanie jako Ratunek.
Nałęczów – Umiarkowanie w naturze i leczeniu
🔸 Kontekst historyczny i symboliczny
• Uzdrowisko Nałęczów od XIX wieku słynie z leczenia chorób serca — czyli centrum emocji, rytmu, równowagi.
• Leczenie w Nałęczowie opiera się na spokoju, ciszy, harmonii z naturą — to właśnie praktyka umiarkowania.
• 175 lat to nie tylko jubileusz, ale świadectwo wytrwałości, miary i troski o człowieka.
🔸 Ikonografia medalu
• Promienisty układ i centralny emblemat przypominają źródło światła i życia — umiarkowanego, lecz trwałego.
• Brak przesady w formie, prostota i elegancja — to estetyka temperancji.
Rewers przedstawia Nałęczowskie Divertimento – IV edycja, 18–22 maja 1975. Nałęczów był wtedy ważnym miejscem spotkań muzyków, zwłaszcza kameralistów i pedagogów.
W Polsce lat 70. słowo „Divertimento” zaczęło być używane także jako nazwa festiwali i przeglądów muzyki kameralnej. Pochodzi z włoskiego divertire – „zabawiać, rozweselać”. W muzyce oznacza:
• lekki, kameralny utwór,
• często grany na świeżym powietrzu,
• o pogodnym, towarzyskim charakterze,
• popularny zwłaszcza w XVIII wieku (Mozart, Haydn).
Plakietka przedstawia stylizowany instrument (prawdopodobnie wiolonczela lub kontrabas), który jest symbolem:
• muzyki kameralnej,
• klasycznej elegancji,
• lekkości i harmonii — zgodnie z ideą divertimenta.
Uzdrowisko jako przestrzeń ciszy, równowagi i troski. Leczenie przez spokój, rytm, naturę – bez gwałtu, bez nadmiaru. 175 lat praktyki temperancji: w wodzie, w powietrzu, w sercu. „W ciszy uzdrawia się serce, w równowadze trwa życie” Symbol umiarkowania jako ratunku dla ciała i duszy.
18-22 V 1975 Nałęczowskie divertimento / 175 lat Uzdrowisko Nałęczów, rok 1975, autor Jarosław Olejnicki, mosiądz, 92x79 mm - Nałęczowskie Divertimento to festiwal muzyki klasycznej, odbywa się w czerwcu.
